Врз основа на член 4 став (6) од Законот за заштита на укажувачи („Службен весник на Република Македонија“ бр. 196/15 и 35/18 и „Службен весник на Република Северна Македонија“ бр. 257/20), а во согласност со Правилникот за насоки за донесување на внатрешни акти за заштитено внатрешно пријавување во правното лице во приватниот сектор („Службен весник на Република Македонија“ бр. 46/16), управителот на ПРОХИАД СЕВЕРНА МАКЕДОНИЈА ДООЕЛ Скопје, го донесува следниот:

ПРАВИЛНИК

за заштитено внатрешно пријавување

Внатрешен акт · Прохиад Северна Македонија ДООЕЛ Скопје

I. ОПШТИ ОДРЕДБИ

Член 1 – Предмет

Со овој Правилник се уредува заштитеното внатрешно пријавување во Прохиад Северна Македонија ДООЕЛ Скопје (во натамошниот текст: Друштвото), правата на укажувачите, начинот на прием и постапување по пријавите, заштитата на идентитетот и личните податоци на укажувачот, како и мерките за заштита на укажувачот и нему блиско лице од штетни дејствија заради извршеното пријавување.

Член 2 – Цел

Целта на овој Правилник е да воспостави јасен, достапен и доверлив внатрешен канал преку кој секое лице кое има разумно сомневање или сознание за казниво, неетичко или друго незаконито или недозволиво постапување со кое се повредува или загрозува јавниот интерес може безбедно да го пријави тоа, без страв од одмазда.

Друштвото го смета заштитеното внатрешно пријавување за составен дел од својот систем на интегритет и усогласеност и се обврзува дека ниту едно лице нема да трпи штетни последици заради пријавување извршено со добра намера.

Член 3 – Примена

Овој Правилник се применува на сите организациски делови и локации на Друштвото и се однесува на следните категории лица, во согласност со член 2 став (3) од Законот:

– лице кое има засновано работен однос на определено или неопределено време во Друштвото;

– кандидат за вработување, кандидат за волонтер или практикант;

– лице кое е или било волонтер или практикант;

– лице кое по кој било основ е или било ангажирано за извршување работа за Друштвото, вклучувајќи лица ангажирани по договор за деловно-техничка соработка, самостојни соработници и лица ангажирани преку подизведувач;

– лице кое по кој било основ е или било во деловен однос или друг однос на соработка со Друштвото, вклучувајќи добавувачи, партнери и клиенти;

– лице кое користи или користело услуги на Друштвото.

Правото на пријавување и на заштита им припаѓа на овие лица без оглед на тоа дали односот со Друштвото сè уште трае.

Член 4 – Значење на изразите

(1) Укажувач е лице од член 3 од овој Правилник кое со добра намера врши заштитено пријавување.

(2) Заштитено пријавување е пријавување односно откривање со кое се пренесува разумно сомневање или сознание дека е извршено, се извршува или е веројатно дека ќе се изврши казниво, неетичко или друго незаконито или недозволиво постапување со кое се повредува или загрозува јавниот интерес.

(3) Овластено лице е лицето назначено од управителот на Друштвото за прием и постапување по пријави од укажувачи.

(4) Блиско лице е брачниот и вонбрачниот другар, роднините по крв во права линија, роднините во странична линија заклучно до трет степен, роднините по сватовство заклучно до втор степен, посвоеник и посвоител, како и друго лице кое укажувачот го смета за блиско и за кое бара заштита.

(5) Штетно дејствие е секое дејствие или пропуштање заради извршено пријавување со кое се повредува или загрозува право на укажувачот или на нему блиско лице.

II. ПРЕДМЕТ НА ПРИЈАВУВАЊЕ

Член 5 – Што може да се пријави

Предмет на пријавување е секое постапување со кое се повредува или загрозува јавниот интерес, а особено:

– корупција, поткуп, злоупотреба на положба, судир на интереси и недозволено влијание;

– измама, проневера, фалсификување документи и неточно финансиско известување;

– повреда на правото на конкуренција и недозволени договори со конкуренти;

– повреда на прописите за заштита на лични податоци и за информациска безбедност, вклучувајќи неовластен пристап до податоци на клиент;

– повреда на правата од работен однос, дискриминација, вознемирување и полово вознемирување на работното место;

– загрозување на безбедноста и здравјето при работа;

– повреда на прописите за заштита на животната средина;

– повреда на интерните акти и политики на Друштвото со која се загрозува јавниот интерес;

– прикривање на кое било од горенаведените постапувања.

Член 6 – Што не е предмет на овој Правилник

Овој Правилник не се однесува на индивидуални барања, поплаки и спорови кои произлегуваат исклучиво од личниот однос на вработениот со Друштвото и не го засегаат јавниот интерес, како што се барања поврзани со плата, оценување, работно време или распоред на годишен одмор. Такви прашања се решаваат преку редовните канали и преку постапка утврдена со актите за работен однос.

Ако при приемот се утврди дека одредена пријава припаѓа на друга внатрешна постапка, овластеното лице ја упатува до надлежниот организациски дел, при што заштитата на идентитетот на подносителот останува во сила.

Во согласност со член 24 од Законот, не е дозволено содржината на пријавата да произлегува од материјали добиени со незаконско следење на комуникации од периодот од 2008 до 2015 година.

III. ОВЛАСТЕНО ЛИЦЕ ЗА ПРИЕМ НА ПРИЈАВИ

Член 7 – Назначување

(1) Управителот на Друштвото со посебна одлука назначува овластено лице за прием на пријави од укажувачи и негов заменик.

(2) Податоците за овластеното лице – име и презиме, работна позиција, службена електронска адреса и телефонски број – се објавуваат на интранет порталот на Друштвото и се достапни на сите локации на Друштвото.

(3) Доколку овластено лице не е назначено, улогата ја презема управителот на Друштвото.

Член 8 – Услови и независност

(1) За овластено лице се назначува лице со соодветно образование и работно искуство во постапување по пријави, работа со доверливи информации, внатрешна контрола, ревизија или правни работи, кое ужива интегритет и доверба во Друштвото.

(2) Овластеното лице ја врши функцијата самостојно. Никој не смее да му дава упатства за содржината на неговата проценка ниту да бара од него да го открие идентитетот на укажувачот.

(3) Овластеното лице не смее да трпи штетни последици заради совесно вршење на функцијата.

Член 9 – Судир на интереси

(1) Овластеното лице не постапува по пријава во која е директно или индиректно засегнато, во која се пријавува лице со кое е во роднинска врска или во однос на непосредна подреденост или надреденост, или во која постои друга околност што ја доведува во прашање неговата непристрасност. Во тие случаи предметот го презема заменикот.

(2) Доколку пријавата се однесува на управителот на Друштвото или на лице од највисокото раководство, овластеното лице не ја доставува пријавата до раководството, туку без одлагање ја проследува до надлежната институција согласно член 29 од овој Правилник и за тоа го известува укажувачот.

Член 10 – Услови што ги обезбедува Друштвото

Друштвото за овластеното лице обезбедува:

– простор погоден за непречен и доверлив прием на лица;

– посебна службена електронска адреса со пристап ограничен само на овластеното лице и неговиот заменик;

– посебна телефонска линија за контакт;

– посебен деловодник за заведување на пријавите;

– заклучен ормар или сеф за чување на пријавите, записниците и создадените документи;

– шифриран електронски фолдер со ограничени права на пристап и евиденција на пристапите;

– технички и организациски мерки за заштита на личните и другите податоци во согласност со прописите за заштита на личните податоци.

IV. КАНАЛИ И НАЧИН НА ПРИЈАВУВАЊЕ

Член 11 – Канали за пријавување

Заштитено внатрешно пријавување може да се изврши на еден од следните начини:

Канал	Начин на пристап
Електронска пошта	complain.see@proxiad.com – пристап има само овластеното лице и неговиот заменик
Писмено, по пошта	Прохиад Северна Македонија ДООЕЛ Скопје, Максим Горки бр.13/1/1/1, со назнака „За овластеното лице – не отворај“
Усно, на записник	Со закажување на лична средба со овластеното лице или преку електронската адреса

Пријава може да се поднесе и до управителот на Друштвото во случаите утврдени со член 4 став (3) од Законот, односно член 7 став (3) од овој Правилник.

Член 12 – Содржина на пријавата

Пријавата по правило содржи:

– податоци за укажувачот и категоријата на која припаѓа, освен кај анонимна пријава;

– изјава дали укажувачот бара доверливост и до кој степен;

– податоци за лицето или субјектот на кој се однесува пријавата, доколку се познати;

– опис на постапувањето што се пријавува, со време, место и околности;

– предлог на укажувачот за начинот и формата на комуникација со овластеното лице;

– прилози и докази, доколку укажувачот располага со нив.

Непотполноста на пријавата не е основ за нејзино отфрлање. Овластеното лице може да побара појаснување од укажувачот доколку е познат, при што ја задржува обврската за заштита на неговиот идентитет.

Образецот за писмена пријава е Прилог 1 кон овој Правилник.

Член 13 – Усно пријавување

(1) При усно пријавување овластеното лице составува записник со содржината утврдена во Прилог 2 кон овој Правилник.

(2) Содржината на записникот укажувачот ја потврдува со свој потпис. На укажувачот му се овозможува да го прочита записникот и да побара исправка пред потпишувањето.

(3) Аудио или видео снимање на усното пријавување не е дозволено освен со претходна писмена согласност на укажувачот.

Член 14 – Анонимно и доверливо пријавување

(1) Пријава може да се поднесе анонимно или доверливо. Анонимната пријава се разгледува по иста постапка како и секоја друга пријава.

(2) Кај доверливо пријавување идентитетот на укажувачот му е познат на овластеното лице, но не се открива на ниту едно друго лице, освен во случаите утврдени со член 21 од овој Правилник.

(3) На анонимен укажувач кој не оставил канал за комуникација не може да му се достави известување; затоа Друштвото препорачува да се остави барем еднонасочен канал за контакт.

V. ПОСТАПУВАЊЕ ПО ПРИЈАВАТА

Член 15 – Заведување

(1) Овластеното лице ја заведува пријавата во посебниот деловодник истиот ден кога е примена, со доделување единствен број на предметот.

(2) Пријавите, записниците и сите создадени документи се чуваат одвоено од останатата документација на Друштвото.

Член 16 – Потврда за прием

На укажувач чијшто канал за комуникација е познат, овластеното лице му доставува потврда за прием на пријавата најдоцна во рок од седум дена од денот на приемот. Потврдата ги содржи бројот на предметот, информација за понатамошниот тек на постапката и информација за правата на укажувачот според овој Правилник.

Член 17 – Првична проценка

(1) Овластеното лице без одлагање ја разгледува содржината на пријавата и проценува дали таа претставува пријава од укажувач во смисла на Законот и дали содржи доволно елементи за понатамошно постапување.

(2) Доколку утврди дека пријавата не претставува пријава од укажувач, овластеното лице става забелешка во предметот, задржува копија и предметот со пропратно писмо го доставува до надлежниот организациски дел или до надлежната институција, за што го известува укажувачот доколку е познат.

(3) Доколку за постапување по пријавата е надлежна друга институција, овластеното лице ја доставува пријавата до таа институција најдоцна во рок од осум дена од приемот и истовремено го известува укажувачот.

Член 18 – Внатрешна проверка

(1) Кога има доволно елементи за постапување, овластеното лице ја проследува пријавата до одговорното лице во Друштвото надлежно за областа на која се однесува пријавата, при што не ги пренесува податоците што можат да го откријат идентитетот на укажувачот.

(2) Проверката се спроведува непристрасно, документирано и во разумен рок. Сите лица вклучени во проверката се должни да ја чуваат доверливоста на постапката.

(3) Лицето на кое се однесува пријавата не смее да учествува во проверката ниту да има пристап до предметот.

Член 19 – Известување на укажувачот

(1) Овластеното лице го известува познатиот укажувач за преземените мерки во врска со пријавата без одлагање, а најдоцна во рок од 15 дена од денот на приемот на пријавата, во согласност со член 4 став (4) од Законот.

(2) По завршување на проверката, а најдоцна во рок од три месеци од потврдата за прием, овластеното лице го известува укажувачот за исходот на постапката и за преземените мерки. Доколку проверката не може да заврши во тој рок, укажувачот се известува за причините и за очекуваниот нов рок.

(3) Известувањето се доставува преку каналот што укажувачот го посочил.

Член 20 – Заклучување на постапката

По завршување на проверката, овластеното лице подготвува заклучок со наод и предлог-мерки и го доставува до управителот на Друштвото, освен во случајот од член 9 став (2). Друштвото ги презема мерките за отстранување на утврдената неправилност, за спречување на нејзино повторување и, кога е потребно, мерки за утврдување одговорност, како и пријава до надлежен орган кога постои основано сомневање за сторено кривично дело.

VI. ДОВЕРЛИВОСТ И ЗАШТИТА НА ЛИЧНИТЕ ПОДАТОЦИ

Член 21 – Забрана за откривање на идентитетот

(1) Се забранува откривање или овозможување откривање на идентитетот на укажувачот без негова согласност, освен кога тоа се бара со судска одлука и кога е неопходно потребно за водење постапка пред надлежен орган.

(2) Овластеното лице е должно при приемот на пријавата да го извести укажувачот дека неговиот идентитет може да биде откриен на надлежен орган во случајот од став (1), како и за мерките за заштита на учесник во кривична постапка.

(3) Кога идентитетот се открива врз основа на судска одлука, овластеното лице е должно да го извести укажувачот пред откривањето.

(4) Податоците за укажувачот не смеат во ниту еден случај да се откријат на лицето на кое се однесува пријавата.

(5) Секое лице кое во текот на постапката ќе дојде до сознание за идентитетот на укажувачот е должно да го чува како доверлив податок и по завршување на постапката и по престанок на односот со Друштвото.

Член 22 – Обработка и чување на податоците

(1) Обработката на личните податоци во постапката по овој Правилник се врши во согласност со прописите за заштита на личните податоци и е предмет на посебен запис за активности на обработка.

(2) Пристап до предметите имаат само овластеното лице и неговиот заменик, а до одделни делови и лицата определени за спроведување на проверката, во обем неопходен за нивното постапување.

(3) Податоците што не се релевантни за постапката не се собираат, а доколку се примени – се бришат без одлагање.

(4) Предметите се чуваат [пет] години од завршување на постапката, освен кога подолг рок произлегува од закон или од водена судска постапка.

Член 23 – Права на лицето на кое се однесува пријавата

Лицето на кое се однесува пријавата ужива презумпција на невиност и право да биде сослушано во соодветна фаза на постапката, на начин со кој не се загрозува проверката ниту доверливоста на идентитетот на укажувачот. Остварувањето на неговите права според прописите за заштита на личните податоци не смее да доведе до откривање на идентитетот на укажувачот.

VII. ЗАШТИТА НА УКАЖУВАЧОТ

Член 24 – Забрана за штетни дејствија

Забрането е спрема укажувачот и спрема нему блиско лице да се преземе кое било штетно дејствие заради извршено пријавување, а особено:

– утврдување одговорност или изрекување санкција;

– престанок на работниот однос или раскинување на договорот за соработка;

– суспензија од работно место;

– распоредување на друго, понеповолно работно место;

– дискриминација, вознемирување или изолација на работното место;

– ускратување на унапредување, обука, бонус или друга придобивка;

– негативна оценка на работната успешност без објективна основа;

– секое друго дејствие или опасност од настапување на дејствие со кое се повредува или загрозува право на укажувачот.

Забраната важи и спрема лице за кое пријавеното лице основано може да се сомнева дека извршило пријавување против него.

Член 25 – Обезбедување заштита

(1) Друштвото презема дејствија за спречување на повреда на правата на укажувачот и се воздржува од дејствија со кои се повредува или загрозува кое било негово право заради извршеното пријавување.

(2) Секоја мерка со правно дејство спрема укажувач преземена во периодот од поднесувањето на пријавата до истекот на 12 месеци од завршување на постапката претходно се доставува на мислење до овластеното лице, кое проценува дали постои поврзаност со пријавувањето.

(3) Во случај на спор за постоење повреда на право заради пријавување, товарот на докажување е на страна на Друштвото.

Член 26 – Мерки при утврдено штетно дејствие

Доколку се утврди дека спрема укажувач или нему блиско лице е преземено штетно дејствие, Друштвото без одлагање ги прекинува тие дејствија, ги отстранува нивните последици и поведува постапка за утврдување одговорност на лицето кое го извршило дејствието. Преземањето штетно дејствие спрема укажувач претставува тешка повреда на работната дисциплина.

Член 27 – Ништовност на договорни одредби

Одредбите во договорите за вработување, договорите за деловна соработка, договорите за доверливост и во интерните акти со кои се забранува пријавување на сомневање или сознание за казниво дело или друго незаконито или недозволиво постапување со кое се повредува или загрозува јавниот интерес, безбедноста и одбраната, или со кои таквото пријавување се дефинира како прекршување на одредбите за доверливост, лојалност и професионалност, се ништовни.

VIII. ЗЛОУПОТРЕБА НА ПРИЈАВУВАЊЕТО

Член 28

(1) Злоупотреба на пријавувањето постои кога лицето свесно пријавува невистинити информации за физичко или правно лице со цел предизвикување штетни последици за него, како и кога со должно внимание и совесно, до степен до кој тоа го дозволуваат околностите, не проверило дали информациите се точни и веродостојни.

(2) Со утврдување на злоупотребата се губи заштитата обезбедена со член 24, член 25 став 1 и член 26  од овој Правилник и со член 8 од Законот.

(3) Пријава која се покажала како неоснована, но е поднесена со добра намера, не претставува злоупотреба и не повлекува никакви последици за подносителот.

IX. НАДВОРЕШНО И ЈАВНО ПРИЈАВУВАЊЕ

Член 29 – Заштитено надворешно пријавување

Укажувачот има право да изврши заштитено надворешно пријавување до Министерството за внатрешни работи, надлежното јавно обвинителство, Државната комисија за спречување на корупцијата, Народниот правобранител или друга надлежна институција, доколку:

– пријавувањето е непосредно или посредно насочено против раководното лице во Друштвото;

– не добие информација за преземени мерки во рокот утврден со Законот;

– не се преземени мерки или не е задоволен од постапувањето;

– се сомнева дека нема да се преземат мерки или дека пријавувањето ќе предизвика штетни последици по него или по нему блиско лице.

Укажувачот може да изврши заштитено надворешно пријавување и без претходно да изврши заштитено внатрешно пријавување, доколку е исполнет најмалку еден од условите од овој член.

Член 30 – Заштитено јавно пријавување

Укажувачот може да врши заштитено пријавување и со правење јавно достапни информации под условите утврдени во член 6 од Законот, при што не смее да ги прави јавно достапни личните податоци што не се од значење за пријавувањето, класифицираните информации, податоците со кои се загрозува водењето на постапка, ниту податоците со кои се повредува националната безбедност и одбраната.

X. ЕВИДЕНЦИЈА, ИЗВЕСТУВАЊЕ И ОБУКА

Член 31 – Евиденција

Овластеното лице води посебен деловодник за примени пријави со следните податоци: реден и деловоден број, датум на прием, форма и начин на доставување, категорија на укажувач, статус на доверливост, предмет на пријавата, датум на потврда за прием, датум на известување за преземени мерки, преземени мерки, датум и исход на завршување на постапката.

Член 32 – Интерно известување

Овластеното лице еднаш годишно, а по потреба и почесто, доставува до управителот на Друштвото збирен статистички извештај за примените пријави и преземените мерки. Извештајот не содржи податоци што можат да го откријат идентитетот на укажувачите.

Член 33 – Информирање и обука

(1) Овој Правилник е јавно достапен до сите вработени и се објавува на интранет порталот на Друштвото и се доставува до сите вработени по електронска пошта.

(2) Правилникот е составен дел од материјалите за воведување на нововработени лица.

(3) Друштвото обезбедува периодична обука за раководните лица за забраната за штетни дејствија спрема укажувачи и за товарот на докажување.

XI. ПРЕОДНИ И ЗАВРШНИ ОДРЕДБИ

Член 34 – Усогласување на другите акти

Друштвото ги усогласува договорите за вработување, договорите за деловна соработка и интерните акти со овој Правилник, особено во делот на одредбите за доверливост и лојалност, најдоцна во рок од [90] дена од денот на неговото влегување во сила.

Член 35 – Измени и дополнувања

Измени и дополнувања на овој Правилник се вршат по иста постапка како и неговото донесување. Правилникот се ревидира по секоја измена на прописите со кои се уредува заштитата на укажувачите.

Член 36 – Влегување во сила

Овој Правилник влегува во сила со денот на неговото донесување и се применува од 06.11.2026 година.

ПРИЛОЗИ

– Прилог 1 – Образец за писмена пријава од укажувач

– Прилог 2 – Записник за усно пријавување

– Прилог 3 – Потврда за прием и известување за преземени мерки

– Прилог 4 – Деловодник за примени пријави од укажувачи

Донесува:

За управителот на Прохиад Северна Македонија ДООЕЛ Скопје, по полномошно	Илинка Љубенова, полномошник
Потпис
Датум